Καιρός


Η Ελιά


Σύμφωνα με τους ειδικούς, n ελιά πρωτοφυτεύτηκε εδώ και χίλια χρόνια, στους Παξούς. Μερικά γιγάντια δέντρα, που έχουν επιζήσει, πιστοποιούν την ηλικία τους. Η μεγάλη φύτευση όμως έγινε το διάστημα της Ενετοκρατίας (1386 - 1797). Σκοπός της Ενετίας, το κέρδος. Από τη μια θα προμηθευόταν λάδι χωρίς δασμούς κι απ’ την άλλη θα αποκτούσαν οι υπήκοοί της Παξινοί, κάποιο εισόδημα. Για να πετύχει η προσπάθεια δόθηκαν κίνητρα, όπως η απαλλαγή της δεκάτης για 10 χρόνια και χρηματική πληρωμή 40 τσεκίνια για το φύτεμα 100 δέντρων. Τότε κεντρώθηκαν(ημερώθηκαν / μπολιάστηκαν) οι αγριελιές, που ήταν άφθονες.

Το 1766 ο αριθμός των ελαιοδέντρων είναι 28.672. Το 1781 ανέρχονται σε 74.151. Ο Σαλβατώρ αναφέρει πως το 1895 υπάρχουν 440.000 καλλιεργημένες και 100.000 ακαλλιέργητες. Οι τελευταίοι αριθμοί είναι υπερβολικοί. Το σωστό νούμερο των ελιών στους Παξούς, δεν πρέπει να ξεπερνά τα 200.000 δέντρα. Μαζί με τις ελιές χτίστηκαν και οι πεζούλες (λιθιές), για να συγκρατούν το λιγοστό χώμα, που n βροχή παράσερνε στη θάλασσα. Η ποιότητα του λαδιού είναι εξαιρετική. Το 1800 χρυσό βραβείο πήρε ο Αθανάσιος Παπαμάρκος, για το λάδι του, στην έκθεση του Παρισιού. Το 1862 βραβείο έξοχης ποιότητας, στη Διεθνή έκθεση του Λονδίνου, δίνεται στους Α. Μπογδάνο και Αλοΐζιο Βελλιανίτη. Το 1867 βραβείο έξοχης ποιότητας, στην παγκόσμια έκθεση του Παρισιού, ξαναπήρε ο Αλ. Βελλιανίτης. Ακολουθεί, το 1870 στην Ολυμπιακή έκθεση, με χάλκινο μετάλλιο ο Ιωάννης Κατσίμης και με αργυρό, ο Δήμαρχος Παξών.

Μετά την πτώση της Ενετίας οι εξαγωγές οδηγήθηκαν προς τις Ρωσία, Τουρκία και Γαλλία. Μπρατσέρες (είδος καραβιού) έφταναν έξω από το λιμάνι του Γάη και οι έμποροι έστελναν τα ασκιά (σάκοι από δέρμα ζώου) δεμένα το ένα πίσω από το άλλο μέσα στη θάλασσα με σχοινί, που το τραβούσαν και φόρτωναν τ’ αμπάρια. Χώροι αποθήκευσης ήταν οι λεγόμενες  καπάσες (πιθάρια), οι πύλες (ορθογώνια πέτρινα δοχεία φερμένα από τη Μάλτα) και οι στέρνες, που ήταν λαξευμένες στο βράχο, στα υπόγεια των σπιτιών. Σήμερα χρησιμοποιούνται τενεκεδένια δοχεία μεγάλης χωρητικότητας, αλλά και σιδερένια βαρέλια. Η παραγωγή το 1776 είχε φτάσει τους 500 τόνους λαδιού, αυξανόμενη συνέχεια, για να τετραπλασιαστεί το 1990. Το 1905 έγινε τυποποίηση του Παξινίτικου λαδιού από τον Γεώργιο Αντίοχο στο Μίτσιγκαν των Η.Π.Α. Το 1924 δημιουργήθηκε ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Γάϊου, από μια ομάδα παραγωγών. Έφτιαξε δικό του εργοστάσιο.

Έπαιξε και παίζει καθοριστικό ρόλο στn συγκράτηση του αγωγιού και στην αύξηση της τιμής του λαδιού. Σήμερα, συνεχίζει την ανοδική του πορεία με τη νέα τεχνολογία. Η προσπάθεια του Σπύρου Αντίοχου (Αμερικάνου), προέδρου της Κοινότητας Μαγαζιών και o αγώνας του για την κατάργηση των αεροψεκασμών με επιβλαβή φυτοφάρμακα, αγκαλιάστηκε από τη διοίκηση του Συνεταιρισμού.

Μετά από μακρόχρονες ενέργειες έγινε εφικτό, να σταματή-σουν οι αεροψεκασμοί στους Παξούς από το 1990. Μια μεγάλη μερίδα παραγωγών ακολουθεί βιολογική καλλιέργεια, χρησιμοποιώντας παγίδες μαζικής παγίδευσης για το δάκο και διαφόρων τύπων φυσικά λιπάσματα. Πάνω από 2000 στρέμματα, που συνεχώς αυξάνονται, καλλιεργούνται βιολογικά και επιδοτούνται, ενώ οι Παξοί έχουν αναδειχθεί το πρώτο βιολογικό μέρος της Ελλάδας.

Το είδος της ελιάς είναι λιανολιά και μαζεύεται με ελαιόδιχτα, εφόσον ο καρπός ωριμάσει και πέσει. Οι βρώσιμες ελιές είναι: χοντρολιές, κοπανιστές, θρουμπολιές, σταχτολιές, νερολιές, σαλαμούρας, φρυμένες κ.α. Η ελιά είναι αυτή που ¨κουνάρησε¨ κι ανέθρεψε τον πληθυσμό του νησιού και για αιώνες κρατούσε το μέγιστο ποσοστό, του κατά κεφαλήν εισοδήματος του Παξινού. Παρά την ανάπτυξη του τουρισμού τις τελευταίες δεκαετίες, το εισόδημα της ελιάς παραμένει ένα υπολογίσιμο βοήθημα για κάθε νοικοκυριό.



Paxos Tourist Guide 2015
     
 
Powered by Double Click
Φωτογραφικό υλικό: Σπύρος Κολοβός & Δημήτριος Κίντζιος